Wijchen wil door de bomen het bos zien

De gemeente Wijchen kijkt in de toekomst minder naar de aantallen bomen die worden aangeplant; belangrijker is dat bestaande en nieuwe bomen tot volwassen bomen kunnen uitgroeien. Het zogenoemde boomkroonvolume in daarbij belangrijk. Ook omdat dat een van de eisen is in de Europese natuurherstelwet.

De Europese Natuurherstelverordening maakt de groenopgave voor gemeenten concreet: tot 2030 mag boomkroonbedekking en stedelijke groene ruimte niet afnemen. Daarna moet deze juist toenemen.

Boomkroonbedekking is het percentage van bijvoorbeeld een gemeente dat, van bovenaf gezien, wordt bedekt door de bladeren en takken van bomen. Het is een belangrijke maatstaf voor de leefbaarheid, schaduw en verkoeling in een gebied.

Voor de gemeente Wijchen geldt een boomkroonbedekking volgens de methode Copernicus van 15,9 procent en volgens de BomenMonitor 21,2 procent.

Er zijn verschillende methoden om die boomkroonbedekking te meten, zoals Copernicus en de BomenMonitor. Zij meten hetzelfde, maar gebruiken verschillende methodes en detailniveau. Copernicus werkt met een grovere resolutie, waardoor kleinere boomkronen en bomen tussen bebouwing niet altijd worden herkend.

De BomenMonitor combineert meerdere databronnen, zoals luchtfoto’s, laserscandata en gemeentelijke bomendata. Daardoor worden meer bomen en boomkronen herkend en ontstaat een nauwkeuriger beeld van de werkelijke situatie.

Het Copernicus-programma is het Europese aardobservatieprogramma van de Europese Unie en het ⁠Europees Ruimteagentschap (ESA). Het programma verzamelt via een speciale vloot aan satellieten (de Sentinel-serie) gratis en openbare data over het klimaat, milieu en de veiligheid van de aarde. Dit programma is geschikt voor uniforme Europese monitoring.

Maar voor gemeentelijk beleid is meer detail en actualiteit nodig. Sturen op een duurzaam bomenbestand vraagt om gegevens die nauwkeuriger, lokaler en beter toepasbaar zijn. Daarvoor heeft adviesbureau Cobra Groeninzicht de BomenMonitor ontwikkeld.

Voor het eerst heeft Cobra nu voor alle Nederlandse gemeenten de boomkroonbedekking berekend volgens de definities van van artikel 8 van de Natuurherstelverordening.

Dat artikel houdt simpel gezegd in: het percentage boomkroonbedekking moet in 2030 minimaal hetzelfde zijn als nu. Daarna moet dat percentage toenemen. Dus bomen kappen zonder dat er iets voor in de plaats komt, kan niet. Het beginjaar van de meting is 2024

"De nulmeting van 2024 vormt het vertrekpunt van de Natuurherstelverordening”, zegt Joost Verhagen, senior adviseur Bomen, Natuur & Ecologie en eigenaar van Cobra Groeninzicht.

“Maar uiteindelijk draait het om het behouden en laten groeien van stedelijk groen. Daarom is niet alleen de vraag relevant waar je staat, maar ook hoe die situatie zich ontwikkelt richting 2030 en verder.”

De stad met de hoogste boomkroonbedekking is volgens Copernicus-data Bloemendaal met 45,9 procent, gevolgd door Hilversum (31,6%), Heemstede (23,8%) en Apeldoorn (23,7%). Bij de BomenMonitor zijn die percentages respectievelijk: 50,9 - 40,4 - 35,2 - 29,7.

Wijchen scoort bij Copernicus 15,9 en bij BomenMonitor 21,2 procent.